Co to za usuwania wgnieceń bez Lakierowania?

Posiadanie samochodu w dzisiejszych czasach nie jest niczym niezwykłym. Jednak w Polsce samochód nadal uważany jest za dobro luksusowe. Wraz z upływem czasu wzrasta świadomość społeczeństwa w zakresie dbania o samochód. W przypadku uszkodzeń poszyć karoserii w postaci wgnieceń, spowodowanych drobnymi szkodami parkingowymi lub czynnikami zewnętrznymi np. w postaci spadających z drzew kasztanów, żołędzi lub skutkami gradobicia, aktu wandalizmu, najczęściej kończyła się wizytą w zakładzie blacharsko-lakierniczym i przywróceniem uszkodzonych elementów do stanu pierwotnego. Wiązało się to z pozostawieniem samochodu na kilka dni w warsztacie, powtórnym lakierowaniem uszkodzonych elementów i co najgorsze koniecznością użycia szpachlówki samochodowej do naprawy. Koszt naprawy blacharsko-lakierniczej jest dość wysoki i dlatego wielu właścicieli samochodów musiało ponosić wysokie koszty napraw lub pogodzić się z uszkodzeniami. Czynnikiem wpływającym negatywnie na naprawy blacharsko-lakiemicze jest fakt, że samochód po takich naprawach traci na wartości. Problem dotyczy również dealerów nowych samochodów, w których dochodzi do szkód transportowych lub stojących na parkingach dealerskich, które również mogą stać się „ofiarami” gradobicia. Na szczęście pojawiła się metoda napraw wgnieceń karoserii bez konieczności ponownego lakierowania (z ang. Paintless Dent Repair). w skrócie PDR. Niniejszym skrótem będę się posługiwał w dalszej części tego opisu.

W dalszej części mojej pracy, pokuszę się o udowodnienie poniższych tez:
1. Naprawa poszycia karoserii samochodu nie wymagająca ingerencji blacharza - czy jest to możliwe? Tak, przy wykorzystaniu metody PDR,
2. Przewaga technologiczna metod PDR nad tradycyjnymi naprawami blacharsko- lakiemiczymi,
3. Mniejszy koszt, krótszy czas napraw PDR nad tradycyjnymi naprawami blacharsko-lakieniczymi
4. Innowacyjność i przyszłość napraw PDR

Rys. 1 Zaznaczone widoczne ślady po gradobiciu na elementach karoserii.

Postaram się przybliżyć innowacyjność, oraz zaciekawić odbiorcę metodą PDR. Metodą, która pozwala naprawić wgniecenia, nawet te spowodowane gradobiciem i to bez konieczności długotrwałych, kosztownych i pracochłonnych prac blacharsko- lakiemiczych. Metodą, przy wykorzystaniu której, usługi można wykonywać mobilnie. Metodą, pozwalającą zaoszczędzić czas i pieniądze w porównaniu do tradycyjnej naprawy blacharsko-lakiemiczej, nie pozostawiającą żadnych śladów naprawy, zachowującą oryginalną powłokę lakierową oraz nie powodującą utraty wartości naprawianego pojazdu. Czy jest to możliwe, czy jest to tylko półśrodek, a tradycyjna naprawa blacharsko-lakiemicza okaże się niezbędna? Celem niniejszej pracy jest przybliżenie napraw PDR oraz próba wskazania wyboru odpowiedniej metody naprawy karoserii samochodu w przypadku niewielkich uszkodzeń

Zakres pracy obejmował będzie porównanie napraw karoserii samochodowej metodą PDR oraz tradycyjną metodą blacharsko-lakierniczą. Dokonana zostanie analiza wyników i wyciągnięte zostaną wnioski co do skuteczności metody PDR.

1. Czym jest PDR?

Paintless Dent Repair (PDR) czyli usuwanie wgnieceń bez lakierowania. Jest metodą naprawy uszkodzeń poszyć karoserii samochodowych spowodowanych różnymi czynnikami np. uszkodzeniami parkingowymi, działaniem gradu lub spadającymi z drzew kasztanami, aktami wandalizmu bez konieczności ponownego ich lakierowania.

Historia PDR

W latach 40 XX wieku pracownicy fabryki Mercedes Benz zaczęli przykładać większą uwagę do wgnieceń na karoseriach produkowanych samochodów, powstających jeszcze w fabryce, które trzeba było usuwać. Generowało to dodatkowe koszty, ponieważ elementy trzeba było naprawiać oraz ponownie lakierować.

Oskar Fleig - jeden z pracowników fabryki zaczął opracowywać metodę naprawy nie wymagającą ingerencji blacharzy. Przy wykorzystaniu łyżki stołowej, zaczął wypychać wgniecenia od środka przygotowując w ten sposób elementy karoserii do lakierowania. Z czasem efekty napraw były zadowalające na tyle, że nie wymagały lakierowania.

W metodzie PDR stosowana jest również metoda zwana Glue pulling (usuwanie wgnieceń przy pomocy kleju), jednak powstawanie tej metody nie zostało zapisane na kartach historii. Odnośnie powstawania tej metody pozostają jedynie historie przekazywane z ust do ust przez starszych techników PDR. Pewnym jest, że metoda klejowa jest młodsza od metody wypychania wgnieceń, zastosowanej po raz pierwszy przez Oskara Fleiga, a jako kraj powstania metody klejowej wskazuje się Japonię. W trakcie ewolucji PDR pojawiały się różne urządzenia i narzędzia, które nie znalazły ogólnego uznania i wykorzystania na rynku PDR. Można przytoczyć takie rozwiązania jak usuwanie wgnieceń za pośrednictwem przesyłania obrazu, gdzie technik montował kamerę nad wgnieceniem i patrząc na ekran wyświetlający obraz z kamery wypychał wgniecenie od środka. Ten sposób również narodził się w Japonii.. Podobnie było z młotkiem pracującym na zasadzie udaru, który usuwał wgniecenia od środka, czy „magazynek" na grzybki połączony z młotkiem bezwładnościowym. Takich narzędzi nie spotkamy w walizkach techników z Europy.

Rys. 2 Po lewej stronie Oskar Flaig prekursor PDR oraz Erich Nussle założyciel Nussle Specialwerkzeuge.

Ta metoda była znana jedynie nielicznym pracownikom fabryki i nie była rozpowszechniana poza zakładami produkcyjnymi. Dopiero w 1960 roku na targach motoryzacyjnych w Nowym Jorku metoda ta zaczęła być wykorzystywana na szerszą skalę. Na targach Oskar Flaig był odpowiedzialny za dbanie o nadwozia samochodów prezentowanych na targach. Zajmował się usuwaniem drobnych wgnieceń na karoseriach prezentowanych samochodów, które pojawiały się w trakcie dnia, powodowane nieostrożnością odwiedzających targi. Oskar Flaig używał prostych ogólnodostępnych narzędzi taki jak młotek, śrubokręty czy łyżki stołowe. Działania te można uznać za początek metody usuwania wgnieceń bez lakierowania.

Po zakończeniu targów Oskar Fleig zaczął pracować nad rozwijaniem technologii PDR. W 1962 roku został awansowany na brygadzistę za swoje duże zaangażowanie w szkolenie personelu zakładu Mercedes Benz. Niedługo po tym wydarzeniu Oskar Fleig szkolił pierwszych techników w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Targi samochodowe w Nowym Jorku uważane są za przełom w historii PDR. W Stanach Zjednoczonych pojawiły się pierwsze firmy zajmujące się produkcją profesjonalnych narzędzi do usuwania wgnieceń karoserii metodą PDR, a także firmy świadczące usługi dla klientów indywidualnych. W latach 70-tych XX wieku pojawili się pierwsi technicy PDR w Europie.

Jednak ze względu na znacznie utrudnioną dostępność narzędzi z zagranicy pracowali na narzędziach własnej produkcji. Problemy ekonomiczne oraz brak dostępności narzędzi mocno utrudniały rozwój tej dziedziny w Polsce. Na szczęście straty zostały szybko nadrobione, a obecne umiejętności Polskich techników PDR niewiele ustępują światowej czołówce. Do Europy metoda PDR wróciła ze Stanów Zjednoczonych przez Włochy. Włoscy technicy PDR zrewolucjonizowali rynek najpierw we Włoszech, a następnie w Niemczech. Technologia PDR w Niemczech była utrzymywana przez długi czas w tajemnicy, została upubliczniona kiedy na rynku niemieckim zaczęły pojawiać się włoskie zespoły techników usuwających wgniecenia bez lakierowania.

W 1983 roku w Stanach Zjednoczonych powstała firma Dent Wizard, zrzeszająca tysiące techników z obu Ameryk oraz Europy, w 2008 roku zatrudniała ponad 1400 osób. W 1996 roku Erich Niissle założył firmę Niissle Spezialwerkzeuge z siedzibą w Gartringen, która od ponad dwóch dekad wykorzystuje usuwanie wgnieceń bez lakierowania, produkuje specjalistyczne narzędzia PDR oraz prowadzi szkolenia z usuwania wgnieceń bez lakierowania.

Zastosowanie PDR

Metodę usuwania wgnieceń bez lakierowania PDR możemy wykorzystać do usunięcia drobnych oraz wenkszych wgnieceń poszycia karoserii powstałych na skutek różnych czynników takich jak np. gradobicie, uszkodzenia parkingowe , akty wandalizmu. Doświadczeni technicy PDR potrafią usunąć również znacznie większe wgniecenia powstałe na karoserii samochodu. Za pomocą metody PDR możemy usunąć wgniecenia praktycznie na każdym elemencie poszycia karoserii wykonanym ze stali jak również z aluminium takich jak maska, błotnik, dach, słupki, drzwi, pokrywa bagażnika. Dla kogo kierowana jest usługa PDR? Dla każdego, od klienta indywidualnego przez dealerów samochodowych aż po firmy ubezpieczeniowe.

Dzięki metodzie PDR możemy przywrócić wygląd poszycia karoserii naszego samochodu do stanu salonowego. W przypadku dealerów samochodowych zastosowanie metody PDR może przynieść duże oszczędności w przypadku nowych samochodów stojących na placach pod gołym niebem i czekających na swojego nabywcę. W przypadku gradobicia istnieje bardzo duże ryzyko, że takie samochodu zostaną uszkodzone przez grad i powstaną na ich karoseriach ślady w postaci znacznej ilości wgnieceń karoserii. Jakby się mogło wydawać jedynym wyjściem z takiej sytuacji byłaby wymiana uszkodzonych elementów na nowe, co wiązałoby się z koniecznością ponownego ich lakierowania i obniżyłoby wartość takich pojazdów lub sprzedaż w dużo niższej cenie bez podejmowania napraw takich samochodów. Jednak z pomocą przychodzi tutaj metoda PDR, dzięki której jesteśmy w stanie usunąć prawie 100% skutków gradobicia bez ponownego lakierowania elementów karoserii. Nawet nie pozostawiając żadnego śladu naprawy i konieczności informowania o takowych potencjalnego nabywcy.

Rys. 3 Przed i po naprawie metodą PDR

W przypadku klientów indywidualnych naprawy z wykorzystaniem technologii PDR nie obniżają wartości rynkowej pojazdu poprzez ponownie lakierowane elementy karoserii. Najważniejszym czynnikiem kwalifikującym samochód do podjęcia naprawy metodą PDR jest oryginalna, fabryczna, nieuszkodzona powłoka lakierowa. W przypadku wcześniejszego, ponownego lakierowania elementu karoserii i położenia nowej warstwy lakieru przez lakiernika istnieje duże prawdopodobieństwo uszkodzenia powłoki lakierowej takie jak pęknięcie lub nawet oderwanie się fragmentu lakieru od elementu karoserii i konieczne będzie ponowne lakierowanie.

Rys. 4 Widoczny ubytek lakieru po oderwaniu adaptera klejowego

Kolejnym czynnikiem, często występującym w parze z ponownym lakierowaniem elementu występuje szpachlówka samochodowa potocznie zwana szpachlą. Szpachlówka samochodowa stosowana jest to wygładzania powierzchni przygotowywanej do lakierownia - wypełniania ubytków, rys czy właśnie wgnieceń.

Szpachlówka samochodowa jest plastyczna przez co daje się ukształtować w dowolny sposób, a po całkowitym zaschnięciu utwardza się. W momencie powstawania wgniecenia masa szpachlowa jest w stanie odkształcić się wraz z blachą, jednak nie jest na tyle elastyczna, aby ponownie dało się ja przywrócić do pierwotnego kształtu w trakcie usuwania wgniecenia. W przypadku podjęcia próby usunięcia wgniecenia gdzie pod lakierem mamy szpachlę możemy być pewni, że dojdzie do pęknięcia szpachli wraz z lakierem.

Rys. 5 Widoczne oderwanie się szpachli wraz z lakierem w trakcie odklejania adaptera klejowego.

Wydawać by się mogło, że taka sytuacja całkowicie eliminuje sens usuwania wgnieceń metodą PDR? Nic bardziej mylnego. Jeśli przytrafiło nam się wgniecenie, a element karoserii był wcześniej lakierowany lub co gorsza dodatkowo szpachlowany i mimo to chcemy usunąć wgniecenie z naszego samochodu, możemy połączyć metodę PDR wraz z tradycyjną naprawą lakierniczą. Możemy usunąć wgniecenie metodą PDR, tym samym przygotowując element do lakierowania i wyeliminować konieczność użycia szpachli. Firmy ubezpieczeniowe również uznają metodę PDR przy likwidacjach szkód komunikacyjnych bądź spowodowanych innymi czynnikami zewnętrznymi, często posługując się platformą podobnie jak w przypadku wyliczenia kosztów likwidacji.

Jak widać metoda PDR znajduje coraz szersze zastosowanie w dziedzinie motoryzacji oraz wykorzystuje coraz większą świadomość konsumentów o alternatywnych naprawach nadwozi pojazdów. Metodę naprawy PDR można zastosować do naprawy poszyć karoserii zarówno stalowych jak i aluminiowych. Podczas odkształceń elementów nadwozi samochodowych na skutek zewnętrznych uderzeń dochodzi do podobnych zjawisk jak przy zamierzonym ich formowaniu. W ich powierzchniach tworzą się wówczas wklęsłości, wybrzuszenia, wygięcia i załamania. Ich usunięcie wymaga przeprowadzenia procesów odwrotnych w stosunku do tych, które je wywołały. Sztywność zewnętrznych elementów poszycia o skorupowej budowie sprawia, że przeważnie tego rodzaju odkształcenia występują na stosunkowo niewielkich obszarach i mają kształt nieckowych zagłębień.

Naprawa ogranicza się do miękkiego wypchnięcia części wgniecionej na zewnątrz lub jej wyciągnięcia za pomocą przyklejenia plastikowych adapterów klejowych i pociągnięciu ich za pomocą odpowiedniego narzędzia. Po takim zabiegu element odzyskuje swój pierwotny kształt dzięki naprężeniom wewnętrznym utrzymującym się w nim od czasu jego wytłoczenia, potocznie efekt ten nazywa się „pamięcią blachy”.

1.3 Na czym polega PDR?

Metoda usuwania wgnieceń bez lakierowania PDR polega na przywróceniu stanu pierwotnego blachy, która została uszkodzona poprzez wgniecenie bez konieczności ponownego jej lakierowania. Stosowane są dwie metody tzw. drutowa, w której naprawa wgniecenia następuje od spodu uszkodzonego elementu poprzez „masowanie” blachy od wewnątrz przy pomocy specjalistycznych narzędzi do usuwania wgnieceń potocznie zwanych drutami. Narzędzia te działają na zasadzie dźwigni. Technik wypycha blachę w górę bardzo precyzyjnymi ruchami, dostosowując odpowiedni nacisk, aż do momentu całkowitego zniwelowania nierówności. Do dokładnej lokalizacji wgniecenia niezbędna jest lampa cieniowa, która emituje również paski w miejscu wgniecenia ,dzięki którym jesteśmy w stanie określić dokładnie środek wgniecenia, czyli miejsca od którego zaczynamy usuwanie wgniecenia, następnie ruchem spiralnym od środka wgniecenia do zewnątrz, masujemy blachę od zewnętrznej części wgniecenia. Jest to metoda inwazyjna.